Wat als we gaan van overleven naar leven. Soms geeft het leven je zoveel uitdagingen dat het moeilijk wordt om in het leven te blijven staan. Overleven kan gaan over daadwerkelijk iets overleven, een oorlog, een ziekte. Overleven kan ook gaan over het overleven van je dierbaren. Jij blijft over. Maar overleven kan soms ook betekenen dat je over je leven heen leeft. Je zit er niet in, maar je hangt erover, erboven, omdat het soms te zwaar is om erin te zakken.
Misschien zit overleven wel ergens in ons allemaal besloten. Via onze ouders, onze voorouders en de verhalen die zij met zich meedroegen.
Overleven in de puurste vorm kent niet iedereen. Niet iedereen hoeft te vluchten voor zijn leven, te vechten voor zijn leven of van dat van anderen. Maar het gevoel van overleven kent bijna iedereen. Misschien jij ook wel.
Iedereen kent die momenten waarop je er even boven hangt. Als er heel veel gebeurt, soms verdrietig, soms gewoon stressvol, dan kan het makkelijker zijn om los te raken van je lijf, je gevoel en enkel nog verbinding te houden met de ratio. Dan hoor je jezelf misschien wel zeggen: ik sta op overlevingsstand.
Niet alle vormen van overleven zijn daarbij even zichtbaar. Soms is overleven ook aanpassen. Misschien heb jij je als kind wel aangepast aan je omgeving om erbij te horen. Om gezien te worden. Om erkenning te krijgen. Of om afwijzing te voorkomen. Ook dat is een vorm van overleven. Een manier om je staande te houden in de wereld waarin je opgroeit. Alleen zorgt aanpassen er soms voor dat je verder afraakt van wie je werkelijk bent. Dat je leert voelen wat anderen nodig hebben, maar minder goed wat er in jou leeft. Ook dan leef je niet helemaal vanuit je kern, maar vanuit wat ooit nodig was om te kunnen overleven.
Het is veel, maar je voelt het niet. Je bent immers aan het overleven. En je weet: ik zal er hoe dan ook weer in moeten. In mijn lijf, in mijn gevoel, los van alleen de ratio. Je voelt de weerstand al. Gadver, daar heb ik echt geen zin in. Want dan moet ik voelen en dat wil ik helemaal niet.
Hoe langer je in overlevingsstand staat, hoe harder de gevoelens, de pijn en het verdriet waarschijnlijk aankomen zodra je weer gaat leven. En dat is spannend en weerhoud je er misschien wel van om weer echt in te stappen.
Wees lief voor jezelf. Je hebt moeten overleven zolang dat nodig was. Je kon niet anders.
Misschien is het zelfs nu nog nodig. Misschien vraagt het leven op dit moment alles van je en heb je nog geen andere keuze dan overleven.
Maar misschien komt er ook een moment, binnenkort of ooit, waarop je jezelf een andere vraag te stellen hebt.
Wil ik nog langer overleven?
Of wil ik weer gaan leven.
Reflectie
Misschien herken je dit thema bij jezelf. Het gevoel dat je niet erkend wordt. Dat je niet gezien wordt. Dat je harder moet werken dan anderen om waardering te krijgen. Dan is de vraag misschien niet: Waarom zien anderen mij niet? Maar eerder: Welk stuk in mij verlangt nog naar erkenning die ik ooit heb gemist?
juni 2026
